|
|
Landamerki - Aðferðir
Bújarðir landsins eru um 6500 og þar af eru um 4500 í byggð. Á flestum svæðum landsins eru landamerki aðeins skráð í landamerkjalýsingum sem erfitt er að yfirfæra á mynd fyrir þá sem eru ekki staðkunnugir. Þegar Nytjalandsverkefnið hófst var tímaramminn mjög rúmur og var meðal annars tekið mið af mjög viðamikilli landamerkjasöfnun. Eftir að ákveðið var að nýta gagnagrunn Nytjalands sem grunn við vottun landnýtingar sem er hluti af gæðastýringarþætti sem kveðið er á um í sauðfjárafurðasamningi ríkisins og sauðfjárframleiðenda, var ljóst að hraða þurfti vinnunni við landamerkjasöfnunina. Því þurfti að afla gagna á fljótlegan og hagkvæman hátt og hafa aðferðir Nytjalands mótast af því. Nytjaland hefur yfir að ráða gervitunglamyndum sem hafa verið notaðar sem myndgrunnur við skráningu landamerkjanna. Auk þess eru landamerkjalýsingar sem eru til fyrir flestar jarðir hafðar til hliðsjónar, en þær eru flestar skráðar um 1880-1900. Þegar lokið hefur verið við að samræma landamerkjakortið er ábúendum gefinn kostur á að gera athugasemdir.
Aðferðir Nytjalands við landamerkjasöfnunina eru í stöðugri þróun, en í fyrstu fengu bændur sendar myndir af sínum jörðum með ósk um að þeir drægju inn landamerkin og sendu Nytjalandi til baka. Margir bændur brugðust skjótt við og sendu svar um hæl, en engu að síður þurftu starfsmenn að fara á svæðið til að fylla í eyður og samræma uppdrætti. Þessari aðferð var beitt í Norður-Þingeyjarsýslu og Holta- og Landssveit.
Þar sem þessi aðferð skilaði ekki nægum fjölda jarða var ákveðið að starfsmenn færu í heimsókn til bænda og drægju inn landamerkin í samvinnu við þá á útprentaða gervitunglamynd. Þessari aðferð var beitt í nokkrum hreppum Austur-Húnavatnssýslu og fóru starfsmenn einungis í heimsóknir á bæi þar sem sauðfjárrækt var stunduð. Þessi aðferð reyndist tímafrek og mikið vantaði upp á að heildstæð mynd fengist af jarðamörkum í hreppnum. Héraðsnefnd Austur-Húnvetninga tók síðar við uppdrættinum og hefur nú lokið við að draga inn þau landamerki sem upp á vantaði í sýslunni.
Þegar Nytjaland hófst handa við skráningu jarðamarka í Húnaþingi vestra var ákveðið að halda fundi með bændum og var miðað við að einn til tveir hreppar yrðu teknir fyrir á hverjum fundi. Staðkunnugir voru fengnir til samstarfs og veittu þeir bændum ómetanlega aðstoð við að draga inn landamerki, auk þess sem þeir drógu sjálfir inn landamerki jarða sem þeir þekktu til. Þetta samstarf gafst mjög vel og var lokið við fyrsta uppdrátt af nánast öllum landamerkjum jarða í Húnaþingi vestra á 6 dögum. Þessari aðferð var einnig beitt í þeim hreppum Austur-Húnavatnssýslu sem starfsmenn komust ekki yfir þegar bændur þar voru heimsóttir.
Þessi aðferð krefst talsverðrar eftirvinnu, þar sem nauðsynlegt er að yfirfæra allar línur af útprentunum inn á myndgrunn í tölvu. Þegar hafist var handa við skráningu jarðamerkja í Dalasýslu í janúar 2002 voru haldnir fundir líkt og í Húnavatnssýslum, en að þessu sinni var ákveðið að draga landamerkin beint inn í tölvu sem sparar mikla eftirvinnu og minnkar líkur á villum. Ekki þarf að prenta út myndir af svæðunum og sparar það mikla vinnu áður en lagt er af stað á vettvang. Þetta er sú aðferð sem hefur gefist best hingað til og mun henni verða beitt við verkið nema betri aðferðir komi til.
Þegar söfnun landamerkja hófst var ákveðið að safna einungis landamerkjum sauðfjárjarða, en með breyttum vinnuaðferðum reyndist unnt að safna landamerkjum allra jarða, bæði í ábúð og eyði.
Nákvæmni gagna
Landamerkjauppdrættir Nytjalands eru í flestum tilvikum unnir á gervitunglamyndir með 15 metra myndeiningum. Ekki er gert ráð fyrir að landamerkin séu notuð í stærri mælikvarða en 1:30 000.
Aðfengin landamerkjagögn eru mis-nákvæm. Í sumum tilvikum er um að ræða GPS mælda staðsetningu sem er mjög nákvæm, en í öðrum tilvikum hafa uppdrættirnir verið gerðir á loftmyndir og kort í ýmsum mælikvörðum.
Rétt er að taka fram að þau jarðamörk sem dregin eru inn í gagnagrunn Nytjalands hafa enga bindandi eða lagalega þýðingu í nútíð eða framtíð. Þau eru merkt í grunninum sem áætluð mörk og í skilgreiningu grunnsins verður notendum gerð grein fyrir að línurnar hafi enga stjórnsýslulega þýðingu.
|
|
|