Sauðfjárrækt okkar er jafngömul þjóðinni. Fáar atvinnugreinar eiga því lengri rætur eða ríkari hefðir. Mikilvægt einkenni greinarinnar er umfangsmikil og árstíðabundin landnýting. Við ræktun nær allra annarra búfjártegunda hefur árstíðabinding framleiðslunnar verið rofin að mestu og framleiðslan færð til þess jafna framboðs sem markaðir krefjast. Annmarkar eru á því að beita sömu tækni við sauðfjárrækt. Afkoma hennar byggist á því hvernig tekst að fleyta lágmarks fjárstofni yfir veturinn til hámarksframleiðslu afurða yfir gróanda sumarsins. Styrkur greinarinnar felst því ekki hvað síst í því að hún hafi þannig aðgang að fóðri sem lítið kostar og vart verður nýtt með öðrum hætti. Hérlendis er sauðfjárrækt víða eini kosturinn til arðbærrar nýtingar þeirrar auðlindar sem úthagi er. Breyting tímanna hefur hins vegar skerpt kröfur sem sauðfjárræktin þarf að mæta, s.s. um vinnuaðstöðu, aðbúnað fjárins og sjálfbæri auðlinda-nýtingar, að ekki sé gleymt þeim þætti sem snýr að verði og vörugæðum á harðnandi samkeppnismarkaði.

Ferill frumframleiðslu sauðfjárræktarinnar byggist einkum á notkun eftirfarandi þátta:

1. Vinnu.
2. Fjárfestingar í ræktun, byggingum og vélum.
3. Sumarhaga og landkostum þeirra.
4. Stjórnun og skipulagi.


Unnt er að velja um mismunandi stig tæknivæðingar framleiðslunnar. Þau ráða miklu um framleiðslukostnað dilkakjöts og annarra afurða fjárins. Hann er úrslitavaldur þess hve stórum markaði íslenskir sauðfjárbændur eiga aðgang að á næstu árum.

VINNA SAUÐFJÁRBÓNDANS UM ÁRSINS HRING
Vinna við sauðfjárrækt er mjög bundin árstíðum. Í tengslum við búreikningahald skrá nokkrir sauðfjárbændur alla vinnu við bú sín. Eftirfarandi mynd sýnir meðaltal heildarvinnu á búum þeirra árið 1995:

1. mynd. Vinna á sauðfjárbúi um ársins hring (Heimild: Hagþjónusta landbúnaðarins).
Nánar voru athuguð meðaltöl áranna 1990-1995. Hafa verður í huga að þau byggjast aðeins á u.þ.b. 10 búum sem raunar eru nær hin sömu öll árin. Heildarvinnan sem hvert ærgildi krefst árlega er mjög háð bústærðinni. Hún er um 20 klst. á 100 ærgilda búi og minnkar um 0,03 klst. fyrir hvert ærgildi sem búið stækkar. Nýting vinnuframlags er því mjög háð fjárfjöldanum sem um er sinnt. Eins og 1. mynd ber með sér er það sauðburðurinn sem er helsti takmarkaþáttur vinnunnar.

REKSTUR FJÁRBÚANNA – NOKKRAR EINKENNISSTÆRÐIR
Úr niðurstöðum búreikninga sérhæfðra sauðfjárbúa um árið 1995 lesum við nokkrar einkennisstærðir (Heimild: Hagþjónusta landbúnaðarins):

	Heildar-tekjur búanna námu 2.432 þús. kr. eftir rúm-lega 280 vetrar-fóðraðar kindur.
	Eignir búanna námu að með-al-tali 6.226 þús. kr., þar af í úti-húsum 1.809 þús. kr. -> 29% í bú-vélum 1.00-9 þús. kr. -> 16% = 45%
	Af-skriftir sauð-fjár-búanna námu alls 378 þús. kr., þar af vegna úti-húsa 121 þús. kr. -> 32% vegna bú-véla 20-9 þús. kr. -> 55% = 87%
	Fjár-festing sauð-fjár-búanna nam 391 þús. kr., þar af í ræktun, byggingum og jörð 86 þús. kr. -> 22% í bú-vélum 26-8 þús. kr. -> 69% = 91%
	Breyti-legur kostnaður búanna nam að með-al-tali 875 þús. kr., þar af til áburðar og sáð-vöru 263 þús. kr. -> 30% til bú-véla 17-8 þús. kr. -> 20%

Vissulega kann enn að mega sækja nokkuð með hagræðingu í rekstri sauðfjárbúanna. Öllu meiri þörf sýnist þó vera fyrir bætta nýtingu þeirrar fjárfestingar sem þegar er fyrir hendi. Í henni telja byggingar og búvélar nærfellt helminginn. Síðast en ekki síst er brýnt að draga úr fjárfestingarþörf sauðfjárbúanna til framtíðar án þess að slakað sé á kröfum um vinnuaðstöðu og umhverfi.

HELSTU TAKMARKAÞÆTTIR – LEIÐIR TIL HAGRÆÐINGAR
Húsakostur

Á þessari öld hafa orðið ýmsar breytingar á gerð fjárhúsa. Þær hafa á hverjum tíma mótast af afkomu greinarinnar, opinberum ákvörðunum, einkum hvað varðar fjármagn, tækninýjungum og viðhorfum til aðbúnaðar, bæði er snertir vinnuaðstöðu og búféð. Að auki hafa bætst við verðsveiflur á afurðum og aðföngum og nú á síðustu árum gjörbreytt tækni við heyöflun.

Það eru því mörg sjónarmið sem koma til álita þegar meta á fjárhúsagerðir. Grundvallaratriðið er að útlagður kostnaður skili sér sem best aftur í afurðum og ásættanlegri vinnuaðstöðu. Í sjálfu sér gerir féð ekki kröfur um margbrotin hús. Ef þau eru þurr og laus við dragsúg líður fénu yfirleitt vel í þeim. Þegar fé er nýrúið þarf að vera unnt að halda hita um eða yfir 10°C. Í 2. töflu eru sýndar tölur um kostnað við fjárhúsbyggingar samkvæmt upplýsingum Stofnlánadeildar landbúnaðarins. Árskostnaður sem þar er nefndur svarar til vaxta, afskrifta, viðhalds og skatta. (Í stað vaxta og afskrifta má hugsa sér afborganir af langtímaláni vegna alls stofnkostnaðarins). Reiknað er með 25 ára notkunartíma, en árskostnaður yrði um 14% lægri ef miðað væri við 40 ár.

2. tafla. Áætlaður kostnaður við nokkrar gerðir bygginga.
	Hauggeymsla:	Taðhús	Grunnur kj.	Grunnur kj.	Grunnur kj.	Djúpur kj.
	Einangrun:	Nei	Nei	Nei	Já	Já
	Heygeymsla:	Þurrhey	Þurrhey	Flatgryfja	Þurrhey	Flatgryfja
Byggingarkostnaður, fjárhús	Kr.	5.366.400	4.916.704	4.916.704	5.164.640	5.164.640
Byggingarkostnaður, kjallari	Kr.	0	2.826.720	2.826.720	2.826.720	4.220.320
Byggingarkostnaður, hlaða	Kr.	4.850.880	4.850.880	6.508.548	4.850.880	6.508.548
Byggingarkostnaður alls:	Kr.	10.217.280	12.594.304	14.251.972	12.842.240	15.893.508
Viðhald og skattar	Kr./ár	51.086	62.972	71.260	64.211	79.468
Árskostnaður á kind	Kr./ár	2.126	2.620	2.965	2.672	3.307
Árskostnaður á kind, án hlöðu	Kr./ár	1.117	1.611	1.611	1.663	1.953

Í töflunni er í öllum tilvikum miðað 400 kinda hús. Þar kemur fram að stofnkostnaður fer upp í allt að 15,9 milljónir króna ef miðað er við velþekkt fyrirkomulag með heygeymslu og djúpri taðgeymslu. Hann getur líka verið um 5,4 millj. kr. ef hey- og taðgeymslu er sleppt. Árskostnaður á kind getur því verið frá sem næst 1.100 krónum til 3.300 króna. Á seinni árum hefur hlutdeild rúllubaggaverkunar vaxið og er nú talið að um 70% af heyfeng landsmanna sé í þannig geymsluformi. Hin almenna reynsla er sú að ekki sé nauðsynlegt að byggja yfir heyfenginn í rúllum heldur þurfi einungis aðstöðurými í eða við húsin. Í öllum tilvikum er miðað við uppsteypt hús en vitað er að hægt er að byggja mun ódýrari hús með stálgrind sem burðarvirki. Talið er að þau séu um 15-20% ódýrari. Að auki má nefna að með nýrri gjafatækni í tengslum við rúllubaggana má gera ráð fyrir um 15% sparnaði í gólfrými.
Margir hafa efasemdir um að taðhúsin séu raunhæfur kostur við hýsingu fjárins. Gerðar hafa verið nokkrar tilraunir og athuganir varðandi taðgólfin. Í stuttu máli má segja að þau komi einkum til greina þar sem fóðrað er á þurrlegu heyfóðri, sauðburður á þeim tíma að fénu sé hægt að sleppa nokkurn veginn jafn óðum út úr húsunum eða beri að mestu leyti úti við. Einnig að loftraki í húsunum sé að jafnaði ekki yfir 80% en því má að jafnaði halda ef húsin eru vel loftræst. Ef loftraki er langtímum saman mjög mikill má fleyta sér yfir þau tímabil með undirburði. Við vetrarrúning geta orðið verulegar skemmdir á ullinni nái húsin að blotna. Takist ekki að uppfylla þessi skilyrði er vissara að gera ráð fyrir grindahúsum.

Gjafatækni

Gjafatæknin hefur að mestu verið óbreytt frá því að steinsteypan og bárujárnið komu til sögunnar við gerð fjárhúsa. Megin reglan hefur verið sú að allt féð komist að garðanum eða jötunni í einu. Hún byggist á að heyforðinn sé takmarkaður. Þetta hefur mótað innra skipulag húsanna. Bútæknideild Rala rannsakaði vinnu við sauðfjárhirðingu í hefðbundnum fjárhúsum. Úr mælingunum komu í stórum dráttum fram eftirfarandi niðurstöður yfir daglega vinnu í húsunum.

Heygjöfin er meginhluti vinnunnar, eða 60-80% af heildarvinnunni. Þegar gefið er laust þurrhey, er dagleg vinna um 35-40 mín. á 100 kindur háð fjárfjölda, 23-31 mín. þegar gefið er bundið hey og 41-43 mín. við votheysgjafir. Sambærileg tækni var notuð í öllum tilvikum, þ.e. einungis handverkfæri og vagnar. Vert er að árétta að hér er einungis um að ræða daglega vinnu í húsunum en ekki er meðtalin vinna við eftirlit á fénu, aðdrætti, verkstjórn, viðhald og fleira sem tengt er rekstri búsins.

Eftir því sem heyverkun í rúlluböggum hefur aukist er áhugi fyrir breyttri fóðrunartækni. Einkum þykir áhugavert að setja rúllurnar í heilu lagi í sérsmíðaðar gjafagrindur í stað þess að gefa á garða. Á Hvanneyri og Hesti hafa tilraunir verið gerðar með gjafagrindur undanfarin tvö ár. Fyrstu niðurstöður benda til þess að ná megi sambærilegum árangri við fóðrun úr gjafagrindum þegar vissum skilyrðum, sem rannsaka þarf þó mun betur, er fullnægt. Þessari aðferð fylgja augljósir kostir og má þar nefna að vinna við fóðrun minnkar stórlega þegar viðeigandi aðstæður eru fyrir hendi. Stöðugur aðgangur að fóðri samsvarar betur átvenjum fjárins heldur en fóðrun á afmörkuðum tímum sólarhringsins. Einnig má nefna að gjafagrindurnar taka mun minna rými í húsunum en garðar og er jafnvel rætt um 15-20% minni gólfflöt en við hefðbundna gjafatækni. Má gróft áætla að það svari til 200-400 kr. á kind á ári vegna kostnaðar við húsrými.

Vinna við útmokstur

Gerðar hafa verið vinnurannsóknir við útmokstur úr hinum ýmsu gerðum fjárhúsa og með mismunandi tækni. Niðurstöðurnar sýna fyrst og fremst mikinn mun á milli aðferða fremur en milli húsagerða. Hér er eingöngu verið að ræða um þá vinnu sem er bundin því að koma taðinu út úr húsunum, en ekki akstur eða dreifingu á völl. Niðurstöðurnar eru í stórum dráttum þær að ef ekki er hægt að koma við vélbúnaði við útmoksturinn er hann mjög vinnufrekur, eða um 13 dagsverk á ári á 400 kinda búi. Úr vélfærum taðkjöllurum hins vegar um 1,9 dagsverk og úr grunnum vélfærum kjöllurum um 3,8 dagsverk á ári. Þegar taðhús eru hönnuð þannig að opna megi á stöfnum og koma við ámoksturstækjum mældist vinnan um 3,4 dagsverk. Af þessum tölum er því ljóst að ef á annað borð er hægt að koma við vélbúnaði við útmokstur hefur sá verkþáttur mjög lítið vægi í heildarvinnu á meðalstóru sauðfjárbúi.

Á seinni árum hafa verið byggð hús með um 2 m djúpum áburðargeymslum sem eru lokaðar á öllum hliðum. Taðið er þá blandað vatni með mykjudælum, svonefndum skádælum. Aðeins þarf lúgur ofarlega á veggjum til að koma þeim við, bæði til blöndunar og dælingu upp í tank. Með þessari aðferð vinnst það að byggt er í samræmi við áburðarmagnið og geymslurnar verða mun ódýrari þar sem ekki þarf dyrabúnað til að koma vélum inn í geymslurnar. Allt umhverfi húsanna getur þá verið í sömu hæð sem er kostur vegna umferðar, fjárrags o.fl. Þá er einnig kostur að unnt er að nota sömu tækni og notuð er í fjósum, bæði við losun húsanna og útakstur ekki síst ef unnt er að koma við samrekstri á tækjunum.

Sauðburður og skipulag

Á áttunda áratugnum var safnað á vegum Bútæknideildar Rala all ítarlegum upplýsingum um ýmis tæknileg atriði varðandi skipulag og vinnuhagræðingu á sauðburði. Þó nokkuð sé umliðið hafa vinnubrögð ekki breyst sem heitið getur og alls ekki í grundvallaratriðum. Þar kom m.a. fram að vinnumagn er mjög breytilegt frá einum bæ til annars, þó að um sömu húsagerðir væri að ræða. Vinnumagn og hagræðingarþættir virtust bundnir einstaklingum fremur en tilteknu innra skipulagi húsanna. Í grófum dráttum má segja að án skipulegrar aðstöðu mældist vinnan oft um 4-5 mín. á dag á vetrarfóðraða kind, um 2-3 mín. þar sem skipulagðri aðstöðu var komið upp og um 1,5-2 mín. þar sem sauðburði er seinkað og ærnar látnar bera mikið til úti.

Við burð innanhúss kann uppbygging á aðstöðu að hafa nokkur fjárútlát í för með sér, en það sem virtist ráða úrslitum var fyrirhyggja og útsjónarsemi verkstjórans. Takist mönnum að koma á góðu verklagi er nokkuð víst að það skilar sér í allt að helmingi styttri vinnutíma, auk vinnuléttis, einmitt þegar vinnuálagið er hvað mest. Þá er nokkuð víst að það leiðir einnig til minni vanhalda.

Flestir telja mjög erfitt að nota taðgólf á sauðburði en það er þó vissulega mjög háð tíðarfari. Ýmsar erlendar athuganir sýna jafnvel fram á að mjög mikil hætta sé á ýmis konar sýkingum hjá lömbunum þar sem ærnar bera á taðgólfi. Í þessum tilvikum er sennilega skynsamlegra að seinka sauðburði og láta ærnar bera úti við eða koma upp sérstakri burðaraðstöðu.

Varsla lands – notkun rafgirðinga

Við nútíma búskap er útilokað annað en hafa tækni til að stjórna umferð búfjár um beitilönd. Þá lausaganga reyndar víða bönnuð. Það færist einnig sífellt í vöxt að afréttarlönd séu afgirt að verulegum hluta. Áætlað er að í heild sé árlega settir upp um 500 km af nýjum girðingum og eru þá meðtaldar landgræðslu-, skógræktar- og vegagirðingar. Áætla má að hver km í hefðbundinni net-/gaddavírsgirðingu kosti um 315 þús. kr. (verðlag 1996). Rafgirðing, sem getur við flestar aðstæður haft sambærilegt vörslugildi, kostar um 160 þús. kr./km. Undanfarna áratugi hefur markvisst verið unnið að því að þróa þessa tækni og aðlaga aðstæðum hér á landi. Helstu vandamálin hafa verið að gera girðingarnar þannig úr garði að þær standist álag af völdum veðurs, snjóalaga, flóða og frostlyftingar í jarðvegi. Einnig hafa komið upp vandamál varðandi truflun á fjarskiptum. Eftir þessar athuganir ligga nú fyrir nokkuð skýrar verklýsingar á uppsetningu og frágangi girðinganna.

Nauðsynlegt er að koma þekkingu á uppsetningu og viðhald girðinganna til notenda, því margir annmarkar sem upp hafa komið tengjast ófullnægjandi upplýsingum. Til að ráða bót á þessu hafa verið haldin námskeið bæði á búnaðarskólunum og einnig í héruðum.

Heyöflunin

Með heyöflun sauðfjárbúanna er krafan til framleiðslukostnaðar öllu mikilvægari en heygæðakrafan. Munar þar mestu um að fjárstofninn er fóðraður til góðs viðhalds lengst af vetrar. Kjörtímaáhrif sláttar eru því mun daufari en t.d. við mjólkurframleiðslu. Þetta þýðir að fleiri heyskapardagar standa sauðfjárbændum til boða en kúabændum. Afkastakrafa til heyvinnuvéla er því að sama skapi minni. Glögg þekking á gróðurfari túna og gæðum uppskerunnar (uppskerumat, heysýni) er engu að síður nauðsynleg, og raunar forsenda fyrir því að geta hallvikað sláttutíma í því skyni að draga úr afkastaþörf véla.

Með hliðsjón af daglegri fóðurþörf vel alinna áa lengst af vetrar og eðlilegu heyáti þeirra á því að vera möguleiki á að hnika sláttutíma til svo um munar, án þess að slakað sé á gæðakröfum. Það opnar möguleika á tvennu:

að draga úr afkastaþörf heyvinnuvélanna (leita ódýrari tæknilausna fyrir búið), að koma við samnýtingu afkastamikilla heyvinnuvéla (með sameign og -rekstri véla ellegar með verktakastarfi).

Samnýting búvéla á sér langa en vart útbreidda hefð hérlendis samanborið við nágrannalönd þar sem hún er algeng; að nokkru vegna opinberrar hvatningar.

Fyrstu niðurstöður athugana á vinnu við heyskap sem gerðar voru sl. sumar benda til að vinna við rúlluheyskap – frá slætti til geymslu – nemi 2-2,8 klst./tonn þurrefni. Það eru um það bil 0,4-0,6 klst. á rúllu af algengri stærð (=0,5-0,7 klst. á ærfóðrið!). Um 40% þessarar vinnu er heimakstur rúllanna. Sá þáttur verksins er ekki bundinn annatíma bindingar og hjúpunar og er vel fallinn til samvinnu. Binding og hjúpun rúllanna námu samtals fjórðungi verktímans. Vinnuafköstin eru því umtalsverð. Með vilja, öflugu vélgengi og góðu skipulagi við samnýtingu véla á því að vera hægt að komast yfir mikinn heyskap, eins og ára löng reynsla, m.a. úr Andakílshreppi, sýnir. Hliðstæðri samvinnu er einnig unnt að beita við losun, flutning og dreifingu á skít/taði undan fénu. Til þess að geta nýtt kosti þeirrar tækni sem nú býðst til búverka með hagkvæmum hætti er það frumskilyrði að dreifa fjárfestingarkostnaðinum á sem flestar einingar framleiðslunnar.

3. tafla. Dæmi um kostnað við gerð rúllubagga. Miðað er við 6,0% vexti og að vélarnar seljist fyrir 10% af kaup-verði í lok notkunartímans. Til fasts kostnaðar er hér eingöngu talinn kostnaður af rúllu- og pökkunarvélum. (Kostnaðartölur eru án vsk.).
	Rúllu- og	Notkun	Ending	Fastur	Filma og	Annar	Samtals
	pökkunarvél, kr.	baggar/ár	ár	kostn., kr.	garn, kr.	kostn., kr.	kr.
A	2.000.000	500	10	515	268	245	1028
B	2.000.000	1000	8	304	268	245	817
C	2.000.000	2000	6	191	268	245	704

Í 3. töflu er dæmi um misgóða nýtingu afkastagetu rúllu- og pökkunarvéla. Þar sést hvernig kostnaður við gerð hvers bagga lækkar með aukinni ársnotkun vélanna, jafnvel þó tekið sé tillit til skemmri endingartíma. Það má reyndar lengi deila um hvað skuli reikna með löngum endingartíma á vélum og hvers virði þær eru að lokum. Eins er erfitt að meta hvers virði það er að hafa vélarnar stöðugt til taks. Mikið þarf hins vegar til að vega á móti betri nýtingu fjárfestinganna sem ná má með samnýtingu nokkurra býla á tækjunum eða með stærri rekstrareiningum.

Ekki er nóg að afla fóðurs handa búfénu. Það þarf líka að geyma það. Í 4. töflu kemur fram áætlaður kostnaður við lokaverkun og geymslu heys, annars vegar með súgþurrkun í hlöðu, hins vegar í rúllum sem geymdar eru úti. Enda þótt ekki sé öll sagan sögð með slíkum samanburði er það umhugsunarefni hve mikill munurinn reynist.

Geymslukostnaður þurrheys

Geymslukostnaður heyrúlla




Það er fjármagnskostnaðurinn, vextirnir, sem knýja á góða nýtingu fjárfestinganna. Vextirnir hafa líka þau áhrif að meiru má kosta til að komast af með minni fjárfestingar. Ýmsar kröfur og viðmiðanir sem urðu til á dögum neikvæðra eða mjög lágra vaxta þarfnast nú fordómalausrar endurskoðunar.

Mikilvægt atriði hagkvæmrar vélvæðingar er það hvernig dráttarvélarnar nýtast. Þær vega jafnan hvað þyngst í vélareikningi búanna. Kostgæfni við mat á dráttarvélaþörf búanna og dráttarvélakaup er því líkleg til þess að skila sér í efnalegri afkomu búanna.

Vinna við smalanir og fjárrag

Þriðji mesti annatími á sauðfjárbúum verður vegna fjallskila og fjárrags á haustin (sjá 1. mynd). Lenging sláturtíðar sem og dilkaval til slátrunar til þess að mæta megi gæðakröfum markaðarins eykur þessa vinnu nema sérstaklega sé gætt að skipulagi verka og aðstöðu. Enn hefur þessum mikilvæga þætti verið gefinn takmarkaður gaumur. Í honum felst m.a.:

- Skipan fjallskila.
- Hagavarsla, girðingar og skipulag beitilanda (sjá c-lið).
- Aðstaða og tækni til fjárrags og fjárflutninga.

Umtalsverður kostnaður fylgir fjallskilum; að sönnu misjafn eftir landshlutum. Tugir dagsverka fara til smölunar hinna stærri afrétta. Á tveimur mismunandi fjallskilasvæðum á Suðvesturlandi nam kostnaður vegna fjallskila til dæmis 100 kr. og 480 kr. á vetrarfóðraða kind árið 1996.

Þótt viðurkennt sé að fjallskilaþáttur sauðfjárræktarinnar hafi hér og hvar félagslega þýðingu er mikilvægt að líta á þann kostnað sem fylgir honum með hagræðingu í huga. Breyttir hættir við nýtingu afrétta sem og æ fáliðaðri býli munu einnig kalla á endurbætur og breytta verkhætti.

Lokaorð

Í ágripi þessu hefur verið fjallað um vinnu og kostnað við hirðingu sauðfjár og heyöflun. Sýnt hefur verið fram á að mikill munur getur verið á kostnaði, allt eftir því hvaða tæknistig valið er til framleiðslunnar og hvaða vinnuaðferðum er beitt. Rými til sparnaðar í rekstri sauðfjárbúanna við núverandi skipan sauðfjárræktarinnar er orðið takmarkað. Miðað við það rekstrarumhverfi sem nú mótar sauðfjárræktina virðist óumflýjanlegt að breyta ýmsu í framleiðsluferli hennar eigi þeim, sem hana stunda, að takast að hafa af henni viðunandi tekjur. Tæknilega á fátt að vera því til fyrirstöðu. Í því efni er mikilvægt að huga að breyttum háttum við fjárfestingu í byggingum og vélum. Vannýtt afkastageta véla (og að sínu leyti einnig vinnuafls) getur verið búunum dýr. Loks er mikilvægt að líta á framleiðsluferilinn í heild, sniðinn að þeim náttúrulegu skilyrðum sem þrátt fyrir allt eru undirstaða hagkvæmni sauðfjárræktarinnar, kröfum þeirra sem hana vilja stunda og loks þess markaðar sem tilbúinn er til þess að njóta afurða hennar.

Ýmislegt

Ábendingar

Dreifing búfjáráburðar

Dreifing tilbúins áburðar

Dreifing sáðvöru

Dráttavélar

Framræsla

Jarðvinnsla

Heyskapur

Kornrækt

Gripahús

Landnýting

Girðingar

Námskeið

Annað

Búvélaprófanir

Yfirlit búvélaprófana 1968-1979

Yfirlit búvélaprófana 1968-1979

1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2003 2004