|
|
 | 
Bændasamtök Íslands | 
Landgræðsla ríkisins | 
Landbúnaðarráðuneytið |  |
Tilgangur verkefnisins er margþættur en segja má að heildarmarkmiðið sé að mynda ítarlega upplýsingaveitu fyrir auðlindir landsins í dreifbýli. Það felur m.a. í sér:
- Að safna upplýsingum um bújarðir landsins og skrá í samræmdan gagnagrunn. Þessar upplýsingar taka til landkosta, svo sem gróðurs, ástands landsins, landamerkja, landslags og stærðar helstu landeininga.
- Að unnt verði að nota upplýsingarnar til þess að leiðbeina um notkun lands, forgangsraða og skrá landgræðsluverkefni og votta framleiðslu í samræmi við reglur um sjálfbæra nýtingu landsins.
- Að mynda aðgengilegan gagnagrunn til að nota við skipulag sveitarfélaga á hagkvæman hátt.
- Að bændur fái tæki til að skipuleggja landnýtingu á bújörðum.
- Að gagnagrunnurinn ásamt öðrum upplýsingum um jarðir og búskap myndi Jarðabók Íslands.
Verklag byggir á nútímalegum aðferðum þar sem gervihnattamyndir og tölvutækni eru notuð til að flokka landið, jafnframt því sem jarðamörkum fyrir allar jarðir landsins er safnað í einn gagnagrunn. Verkefninu fylgir uppbygging á tækjabúnaði fyrir landupplýsingar, fjarkönnun og landgreiningu, gagnagrunna, auk faglegrar vinnu er lýtur að flokkun og mati á landinu.
Góð samvinna er með öðrum stofnunum sem safna landupplýsingum. M.a. gildir samstarfssamningur milli Landmælinga Íslands og Nytjalands um gagnkvæm skipti á gögnum til hagsbóta fyrir báða aðila.
Gervihnattamyndir og gróðurflokkar
Með verkefninu „Jarðvegsvernd“ fékkst mikilvæg reynsla af notkun gervitunglamyndir við rannsóknir á auðlindum landsins. Landsat 7 og SPOT 5 gervitunglamyndir eru notaðar við greiningu á yfirborði landsins. Hver myndarammi hefur upplýsingar á sjö mismunandi stöðum á rafsegulrófinu, en þessar upplýsingar er unnt að nota með tölfræðilegri úrvinnslu til að greina og flokka yfirborð jarðar. Slíkri flokkun er víða beitt til að greina jarðfræðileg fyrirbrigði, mannvirki og gróður. Upplýsingar af þessu tagi eru m.a. notaðar til að áætla akuryrkjuframleiðslu í heiminum af umtalsverðri nákvæmni ár hvert. Allmörg þjóðríki hafa gert kort af gróðurlendi lands síns með þessari tækni.
Landsat 7 myndgögnin eru hlutfallslega ódýr, en greinihæfnin takmarkast við mælikvarðann 1:20 000 (u.þ.b.). Hver myndrammi er um 38 000 km2. Myndirnar spanna nú mest allt landið, en fyrstu myndirnar voru teknar árið 1999. Nú þegar hefur verið skotið á loft gervihnöttum sem nema landið með meiri nákvæmni og áætlað er að nota slík gögn til að uppfæra jarðabókina eftir því sem þau verða aðgengileg á viðráðanlegu verði.
SPOT 5 myndgögnin eru mun nákvæmari en Landsat 7 myndirnar og hægt að nota í mælikvarða 1:5.000 og eru til fyrir stóran hluta landsins.
Gervihnattamyndirnar eru notaðar til að flokka yfirborð landsins í 10 gróðurflokka. Við skilgreiningu þessara flokka var miðað við tvær mikilvægar forsendur: að unnt væri að nota gögnin til að greina þessa flokka, og að flokkarnir endurspegluðu uppskeru með tilliti til beitar. Upplýsingar um flokkana og aðferðir við að greina myndirnar verður að finna á tenglum vinstra megin á þessari síðu. Þegar er lokið frumþróun á landgreiningu með aðstoð tölvutækni og miðað er við að lokagreiningu á nokkrum landshlutum ljúki um miðjan vetur 2002.
Jarðamörk
Jarðamörkum hefur verið safnað af mörgum aðilum til þessa. M.a. safnaði Rala jarðamörkum með markvissum hætti um margra ára skeið í tengslum við gróðurkortagerð. Þá hafa sveitarfélög, búnaðarsambönd og fleiri aðilar víða haft forgöngu um söfnun jarðamarka. Flest þessara jarðamarka hafa verið færð inn í gagnagrunn Nytjalands. Þá hafa starfsmenn verkefnisins unnið að söfnun jarðamarka í samvinnu við sveitastjórnir í mörgum sveitafélögum. Þessi gagnasöfnun hefur gengið að óskum og nú þegar hafa landamerki um 3500 jarða í ábúð verið færð inn í gagnagrunninn.
Notkun
Miðað er við að allir bændur hafi greiðan aðgang að upplýsingum um jarðir sínar sem þeir geta notað til að móta landnýtingu. Þá mun gagnagrunnurinn nýtast á fjölmörgum sviðum svo sem við skipulagsgerð, gerð landnýtingaráætlana, vottun lands, jarðaumsýslu, skógrækt og landgræðslu, m.a. í tengslum við bindingu á kolefni, umhverfisrannsóknir o.fl. Stefnt er að því að gagnagrunnurinn verði öllum aðgengilegur, að jarðabókin verði almannaeign.
Nokkur sveitarfélög hafa þegar fengið aðgang að gagnagrunninum við skipulagsgerð.
|
|
|